Lễ tơ hồng là gì? Cúng ông Tơ bà Nguyệt ngày cưới
Lễ tơ hồng là lễ tạ ông Tơ bà Nguyệt đã se duyên. Lễ làm ở đâu, lúc nào, mâm cúng tơ hồng gồm gì và nay các nhà làm gọn thế nào.

Lễ tơ hồng là lễ cúng tạ ông Tơ bà Nguyệt, hai vị trong tích xưa được tin là se duyên cho các đôi vợ chồng. Lễ còn được gọi là lễ Nguyệt Lão hay tế tơ hồng, thường làm trong ngày cưới, trước lễ gia tiên. Có nhà làm từ chiều hôm trước cho thong thả.
Nay không còn nhiều nhà làm lễ tơ hồng riêng. Nhưng nếu ông bà, bố mẹ muốn giữ lễ này, hai bạn nên biết lễ làm ở đâu, cần bày gì và ai đứng lễ để chuẩn bị cho kịp. Cách làm khác nhau theo vùng và theo nhà, nên bài này chỉ nêu những gì thường gặp.
Ông Tơ bà Nguyệt là ai
Tích Nguyệt Lão có gốc từ truyện xưa Trung Hoa. Ông lão dưới trăng giữ cuốn sổ ghi tên những người sẽ thành vợ chồng và dùng sợi chỉ hồng buộc họ lại với nhau. Người Việt gọi thân mật là ông Tơ bà Nguyệt. Hai chữ "tơ hồng" từ đó thành cách nói về duyên vợ chồng.
Ca dao có câu "Vái ông Tơ bà Nguyệt xe bền đôi ta". Lễ tơ hồng là lúc đôi vợ chồng mới cảm tạ hai vị đã xe duyên và xin cho duyên ấy được bền.
Lễ tơ hồng làm ở đâu
Mỗi vùng một cách. Vài ghi chép trên báo:
- Nam Bộ xưa: theo báo Thanh Niên, bàn lễ lập ở sân trước nhà. Nhà trai gọi là bàn tơ hồng, nhà gái gọi là bàn điện nhạn. Hai bạn tạ ơn ông Tơ bà Nguyệt ở đây trước khi vào nhà trình báo tổ tiên.
- Huế: theo VnExpress, lễ bái tơ hồng làm ở nhà gái trong ngày rước dâu, nằm giữa lễ nghinh hôn và lễ rước dâu. Người chủ hôn bên nhà trai dâng lễ và đọc văn tế.
- Nhiều nơi khác: lễ tơ hồng được gộp vào lễ gia tiên, hoặc không làm riêng nữa.
Bài này nói về cách làm phổ biến của người Kinh. Các dân tộc khác có phong tục cưới riêng.
Mâm cúng tơ hồng gồm những gì
Mâm cúng tơ hồng thường gọn hơn mâm cúng gia tiên. Theo những gì báo chí ghi lại, mâm lễ hay có:
- Trầu cau.
- Rượu.
- Đèn hoặc nến (nến tơ hồng) và hương.
- Hoa quả.
Ở Huế, theo VnExpress, nhà trai mang sang nến tơ hồng, rượu, trầu cau, có thêm đồng tiền âm dương và sợi dây tơ hồng. Nhà có người lớn biết lễ thì hỏi người đó bày gì, đặt ở đâu. Mâm cúng tơ hồng không có một chuẩn chung cho mọi nơi.
Trình tự lễ tơ hồng
Trình tự dưới đây gom từ các mô tả trên báo Ngôi Sao (VnExpress) và VnExpress. Nhà mình làm khác thì theo nhà mình.
Bước 1. Lập bàn và bày lễ
Bàn lễ đặt ở sân hoặc một chỗ trang trọng trong nhà. Bày trầu cau, rượu, đèn nến, hương và hoa quả.
Bước 2. Thắp đèn hương, đọc văn tế
Người chủ lễ thắp đèn, thắp hương rồi khấn hoặc đọc văn tế tơ hồng, cầu cho đôi vợ chồng sống với nhau đến đầu bạc răng long. Theo các ghi chép, người đọc văn tế là một vị túc nho (người học chữ Nho lâu năm) hoặc người chủ hôn. Nay nhà nào cũng có thể nhờ một người lớn trong họ biết lễ, hoặc mời thầy cúng.
Bước 3. Cô dâu chú rể lạy tạ
Cô dâu chú rể đứng hoặc quỳ trước bàn lễ nghe khấn, rồi cùng lạy tạ ông Tơ bà Nguyệt.
Bước 4. Uống chung chén rượu, ăn miếng trầu
Theo mô tả của báo Ngôi Sao, sau khi lạy, hai bạn cùng uống chén rượu lấy từ bàn lễ và mỗi người ăn một miếng trầu. Phần này không phải nhà nào cũng làm.
Bước 5. Vào làm lễ gia tiên
Xong lễ tơ hồng, cả nhà vào trong làm lễ gia tiên, báo với tổ tiên về đôi vợ chồng mới. Trình tự lễ gia tiên có trong bài Lễ gia tiên trong đám cưới.
Ai dự lễ tơ hồng
Lễ tơ hồng là lễ của gia đình. Thường chỉ có cô dâu chú rể, người chủ lễ, bố mẹ và vài người họ hàng gần. Khách mời dự tiệc không cần có mặt lúc làm lễ.
Vì vậy, hai bạn không cần ghi lễ tơ hồng thành một sự kiện riêng trên thiệp. Nếu muốn người nhà nắm giờ, thêm một mốc "Lễ tơ hồng" vào lịch trình của Lễ Vu Quy hoặc Lễ Thành Hôn là đủ.
Nay làm lễ tơ hồng gọn thế nào
Lễ tơ hồng không bắt buộc và nhiều nhà đã thôi làm riêng. Nếu nhà muốn giữ, có vài cách cho gọn:
- Làm tối hôm trước. Sáng ngày cưới thường rất gấp, làm từ chiều tối hôm trước thì cả nhà thong thả hơn.
- Hỏi người lớn có gộp được không. Có nhà muốn giữ lời tạ ơn mà không lập bàn riêng, khi đó hỏi ông bà xem có thể gộp vào lễ gia tiên không.
- Chuẩn bị mâm nhỏ. Trầu cau, rượu, nến và hoa quả là đủ để làm lễ.
Điều quan trọng là bố mẹ hai bên đồng ý với cách làm. Nhà trai làm còn nhà gái không làm cũng không sao, miễn là hai bên đã nói với nhau trước.
Mẫu thiệp mang tên Tơ Hồng
Nếu hai bạn thích hình ảnh sợi chỉ hồng se duyên, Hỷ Thiệp có mẫu Tơ Hồng trong nhóm Truyền thống. Thiệp có tên bố mẹ hai bên, thứ bậc trong nhà và ngày âm của từng lễ, đủ những chỗ người lớn hay đọc kỹ.
Một thiệp có thể chứa cả Lễ Vu Quy và Lễ Thành Hôn, mỗi lễ có giờ, địa chỉ, chỉ đường và lịch trình riêng. Lễ tơ hồng, lễ gia tiên, rước dâu đều ghi được thành từng mốc giờ trong đó. Muốn xem lễ tơ hồng đứng ở đâu trong cả ngày cưới, đọc Các lễ trong đám cưới người Việt và Lễ vu quy là gì.
Hai bạn có thể xem mẫu Tơ Hồng và tạo thiệp trên Hỷ Thiệp. Tạo và xem trước đều miễn phí, ưng rồi mới trả phí một lần để gửi khách.