Lễ vu quy là gì? Trình tự ở nhà gái và nên mời ai
Lễ vu quy là gì, nhà gái làm theo những bước nào từ sửa soạn bàn thờ đến tiễn dâu, nên mời ai và ghi lên thiệp ra sao.

Lễ vu quy là lễ nhà gái làm để tiễn con gái về nhà chồng. "Vu quy" là chữ Hán, nghĩa là con gái đi lấy chồng. Lễ làm ở nhà gái, gồm ba phần chính: báo với tổ tiên, đón nhà trai sang xin dâu và đãi khách của nhà gái.
Bài Các lễ trong đám cưới người Việt đã tóm mỗi lễ trong một đoạn. Bài này đi sâu vào lễ vu quy: nhà gái chuẩn bị gì, làm theo thứ tự nào, ai đứng ra lo và nên mời những ai.
Lễ vu quy là gì và làm vào lúc nào
Cùng một đám cưới, mỗi nhà làm một lễ. Nhà gái làm lễ vu quy để tiễn con, nhà trai làm lễ thành hôn để đón dâu. Vì vậy thiệp của nhà gái ghi "Lễ Vu Quy", thiệp của nhà trai ghi "Lễ Thành Hôn". Nhìn hai chữ này, khách biết mình được mời bên nào.
Lễ vu quy làm vào lúc nào thì tùy địa phương và tùy nhà. Có nhà làm lễ và đãi tiệc ngay trong buổi sáng nhà trai sang rước dâu. Có nơi làm trước ngày rước dâu một hôm, như một số nhà ở Huế hay miền Tây vẫn làm. Ở Nam Bộ, phần cô dâu lạy ông bà tổ tiên trước khi theo chồng còn được gọi là lễ xuất giá.
Muốn chốt lịch, hai bạn hỏi bố mẹ hai câu: nhà mình đãi tiệc vu quy hôm trước hay trong ngày? Nhà trai sang đón lúc mấy giờ? Mọi việc khác xếp quanh hai mốc này.
Ai chủ trì, ai lo việc ở nhà gái
Lễ vu quy không cần đông người lo, nhưng mỗi vai nên có người nhận sẵn từ trước:
- Người chủ hôn: thường là bố cô dâu, hoặc ông, bác, chú trong họ. Người này thắp hương báo tổ tiên và đứng ra tiếp nhà trai.
- Người đại diện phát biểu: người ăn nói khéo, hiểu lễ, thay nhà gái đáp lời nhà trai. Có nhà để bố cô dâu nói luôn.
- Phù dâu: một hai bạn gái thân, đi cùng cô dâu suốt buổi.
- Người tiếp khách: pha trà, mời nước, sắp chỗ ngồi cho đoàn nhà trai.
- Đoàn đưa dâu: họ hàng gần của nhà gái, sẽ theo cô dâu sang nhà trai.
Trình tự lễ vu quy ở nhà gái
Các bước sau là khung hay gặp. Mỗi nhà thêm bớt theo nếp riêng, nên hai bạn đọc cùng bố mẹ rồi gạch bớt những gì nhà mình không làm.
Bước 1. Sửa soạn bàn thờ và nhà cửa
Từ hôm trước, nhà gái lau dọn bàn thờ, bày hoa tươi, mâm ngũ quả, trầu cau, rượu, nến hoặc đèn. Kê sẵn bàn ghế, ấm chén để mời nhà trai uống nước. Cách bày mâm lễ và thứ tự thắp hương có trong bài Lễ gia tiên trong đám cưới.
Bước 2. Đãi tiệc vu quy
Nếu đãi trước, tiệc thường vào chiều hoặc tối hôm trước ngày rước dâu. Nếu đãi trong ngày, giờ tiệc xếp trước hoặc sau giờ nhà trai sang đón, tùy giờ rước dâu hai nhà đã chọn. Tiệc ở nhà hay ở nhà hàng đều được.
Bước 3. Nhận lễ xin dâu
Trước giờ đón dâu, nhà trai cử người sang báo, thường là mẹ chú rể cùng một người thân, mang theo cơi trầu và chai rượu. Nhà gái nhận lễ, đặt lên bàn thờ và nhận lời. Có nơi làm việc này từ hôm trước, có nơi chỉ trước giờ đón ít phút.
Bước 4. Đón đoàn nhà trai
Đoàn nhà trai đến, nhà gái ra cổng đón, mời vào nhà uống trà. Hai bên giới thiệu người trong đoàn. Đại diện nhà trai thưa chuyện xin rước dâu, đại diện nhà gái đáp lời.
Có nơi còn giữ tục trẻ con chăng dây trước ngõ, nhà trai cho kẹo hoặc lì xì để được mở lối. Tục này nay ít gặp hơn.
Bước 5. Làm lễ gia tiên nhà gái
Người chủ hôn thắp hương báo với tổ tiên. Sau đó cô dâu chú rể cùng thắp hương, vái lạy trước bàn thờ. Ở miền Nam, có nhà làm thêm nghi thức lên đèn: cô dâu chú rể thắp cặp nến long phụng do nhà trai mang sang.
Bước 6. Chào bố mẹ và họ hàng
Cô dâu chú rể chào bố mẹ, rồi chào họ hàng nhà gái. Bố mẹ cô dâu dặn dò đôi lời. Có nhà trao của hồi môn cho con gái lúc này. Có nhà cho hai bạn trao nhẫn cưới ngay sau lễ gia tiên, trước mặt hai họ.
Bước 7. Tiễn dâu
Đến giờ, đại diện nhà trai xin phép đưa dâu về. Đoàn đưa dâu của nhà gái theo xe hoa sang nhà trai. Ai đi đưa dâu, ai ở nhà là tùy nơi. Có nơi giữ tục mẹ cô dâu không tiễn con ra khỏi nhà.
Phần tiếp theo, từ lúc đoàn rời nhà gái đến khi về tới nhà trai, có trong bài Trình tự lễ rước dâu.
Nên mời ai đến lễ vu quy
Khách của lễ vu quy là khách nhà gái. Thường gồm:
- Họ hàng nội ngoại nhà gái, nhất là những người được nhờ đi đưa dâu.
- Hàng xóm, bạn bè, đồng nghiệp của bố mẹ cô dâu.
- Bạn của cô dâu.
- Khách nhà trai thường không mời tiệc vu quy, trừ khi hai nhà ở gần nhau và làm chung.
Phần lễ (gia tiên, đón nhà trai) thường chỉ có họ hàng gần, vì nhà chật và lễ cần trang nghiêm. Phần tiệc thì mời rộng hơn. Muốn tách bạch, hai bạn ghi giờ lễ cho người nhà và giờ tiệc cho khách. Cách chia khách theo từng lễ có trong bài Lên danh sách khách mời đám cưới.
Ghi lễ vu quy trên thiệp cưới
Thiệp nhà gái nên có đủ những thông tin sau:
- Tên lễ: Lễ Vu Quy.
- Tên bố mẹ cô dâu và địa chỉ nhà gái. Thiệp nhà gái thường ghi nhà gái trước.
- Giờ, ngày dương và ngày âm.
- Nơi đãi: tại nhà hay ở nhà hàng, kèm địa chỉ cụ thể.
- Nếu tiệc vu quy khác ngày với ngày rước dâu, ghi rõ ngày tiệc để khách khỏi đến nhầm hôm.
Trên Hỷ Thiệp, "Lễ Vu Quy" có sẵn trong danh sách sự kiện. Mỗi sự kiện có ngày, giờ, địa điểm, nút chỉ đường và lịch trình riêng, tối đa 8 mốc giờ. Ví dụ một lịch trình vu quy làm trong ngày:
9:00 Đón khách · 9:30 Nhà trai đến xin dâu · 10:00 Lễ gia tiên · 10:45 Tiễn dâu · 11:00 Khai tiệc
Thiệp có tùy chọn hiện tên nhà gái trước. Trình sửa thiệp gợi ý ngày âm, hai bạn kiểm tra lại với lịch của nhà mình rồi điền.
Lễ vu quy là lễ của nhà gái, nên bố mẹ cô dâu là người quyết định cách làm. Hai bạn chỉ cần chốt với bố mẹ ba điều: tiệc hôm trước hay trong ngày, giờ nhà trai sang đón và ai đi đưa dâu. Chốt xong thì làm thiệp vu quy trên Hỷ Thiệp. Tạo và xem trước đều miễn phí.