Cẩm nang cưới

Lễ gia tiên đám cưới cần chuẩn bị gì, ai thắp hương

Lễ gia tiên đám cưới làm ở nhà nào, mâm lễ gồm những gì, ai thắp hương trước và trình tự từng bước, kèm mẫu lời thưa ngắn.

Vũ Phạm Hoàng Tuấn · · 6 phút đọc

Lễ gia tiên đám cưới là lúc gia đình thắp hương báo với ông bà tổ tiên rằng con cháu lập gia đình. Ngày cưới thường có hai lần lễ gia tiên: ở nhà gái trước khi tiễn dâu và ở nhà trai khi dâu về. Mâm lễ không cần cầu kỳ. Điều người lớn để ý là đúng giờ, đúng người đứng lễ và không khí trang nghiêm.

Bài Các lễ trong đám cưới người Việt đã nói qua từng lễ. Bài này chỉ bàn phần lễ trước bàn thờ: bày gì, ai thắp hương, làm theo thứ tự nào.

Lễ gia tiên đám cưới làm ở đâu, lúc nào

  • Ở nhà gái: sau khi nhà trai sang xin dâu, trước lúc tiễn dâu. Đây là lúc nhà gái báo tổ tiên rằng con gái đi lấy chồng.
  • Ở nhà trai: khi đoàn rước dâu về tới nhà, trước khi ra mắt họ hàng và vào tiệc. Nhà trai báo tổ tiên rằng nhà có thêm người.

Có nhà làm thêm lễ tơ hồng để tạ ông Tơ bà Nguyệt, người được cho là se duyên vợ chồng. Lễ này có nhà làm từ hôm trước, có nhà làm trong ngày, xem thêm ở bài Lễ tơ hồng. Nhà theo đạo hoặc không thờ cúng thì làm theo nếp riêng của nhà mình.

Mâm lễ gia tiên gồm những gì

Không có một mâm lễ chuẩn cho cả nước. Những thứ hay thấy trên bàn thờ ngày cưới:

  • Bát hương, cặp đèn hoặc nến.
  • Hoa tươi.
  • Mâm ngũ quả.
  • Trầu cau.
  • Rượu và trà.
  • Lễ vật nhà trai mang sang (khi làm lễ ở nhà gái), thường có trầu cau, rượu, bánh. Ở miền Nam, có nhà trai mang thêm cặp đèn hoặc nến long phụng.

Có nhà bày thêm xôi, gà luộc hoặc cả mâm cỗ mặn. Số lượng, chẵn hay lẻ, bày bên nào là chuyện mỗi vùng, mỗi nhà một khác. Cách nhanh nhất là hỏi bố mẹ, hoặc hỏi người trong họ từng lo đám cưới gần đây, vì mỗi nhà thường giữ nếp cũ.

Về hoa, nên chọn hoa tươi màu sáng, đặt cân hai bên bàn thờ. Hoa giả và hoa đã héo thì không nên bày.

Ai chủ trì, ai thắp hương

  • Người chủ lễ: thường là bố, ông hoặc bác trưởng họ của nhà làm lễ. Người này thắp hương trước và khấn báo.
  • Đại diện họ bên kia: khi làm lễ ở nhà gái, có nơi nhà gái mời đại diện nhà trai thắp hương để trình lễ vật lên tổ tiên.
  • Cô dâu chú rể: thắp hương sau người chủ lễ.
  • Bố mẹ hai bên: đứng chứng kiến, rồi nhận lễ chào của con.

Họ hàng gần có thể đứng phía sau. Nhà chật thì chỉ cần người chủ lễ, bố mẹ và hai bạn.

Trình tự thắp hương từng bước

Đây là trình tự hay gặp. Số nén hương, lạy hay vái, mấy lạy là theo nếp từng nhà, hai bạn cứ làm theo người lớn hướng dẫn.

Bước 1. Bày lễ và thắp đèn

Trước giờ lễ, người nhà chỉnh lại bàn thờ, đặt lễ vật lên. Ở nhà gái, lễ vật nhà trai mang sang được bày ở vị trí trang trọng. Thắp đèn hoặc nến trước khi thắp hương.

Bước 2. Người chủ lễ thắp hương, khấn báo

Người chủ lễ thắp hương, đọc văn khấn hoặc thưa bằng lời của mình. Có nhà đọc văn khấn in sẵn hoặc nhờ người trong họ hiểu lễ đọc giúp. Nếu chỉ thưa ngắn, nội dung thường gồm ngày hôm nay, tên hai cháu, con nhà ai và lời xin tổ tiên chứng giám. Một mẫu tham khảo, không phải văn khấn cổ:

Hôm nay ngày lành, cháu … kết duyên cùng cháu …, con ông … bà … ở …. Con cháu xin thưa với ông bà tổ tiên, xin chứng giám và phù hộ cho hai cháu.

Bước 3. Trình lễ vật (khi làm ở nhà gái)

Đại diện nhà trai thưa ngắn về lễ vật mang sang và xin phép được làm lễ. Có nơi bỏ bước này vì đã thưa đủ lúc xin dâu.

Bước 4. Cô dâu chú rể thắp hương, vái lạy

Hai bạn đứng ngay ngắn trước bàn thờ, nhận hương từ người chủ lễ, vái rồi cắm hương. Áo cưới, váy dài làm việc lạy khó hơn, nên có nhà cho vái thay lạy. Hỏi trước để khỏi lúng túng trước mặt hai họ.

Bước 5. Chào bố mẹ, ông bà

Hai bạn quay ra chào bố mẹ, ông bà, cảm ơn công sinh thành. Có nhà trao quà cho con, hoặc cho hai bạn trao nhẫn cưới ngay sau bước này.

Bước 6. Ra mắt họ hàng

Cô dâu chú rể chào họ hàng có mặt. Ở nhà gái, sau đó là phần dặn dò và tiễn dâu. Ở nhà trai, sau đó là ra mắt quan viên hai họ và vào tiệc.

Lễ gia tiên ở nhà trai có gì khác

Trình tự gần giống ở nhà gái. Khác ở chỗ đây là lần đầu cô dâu ra mắt tổ tiên nhà chồng. Sau khi thắp hương, bố mẹ chồng thường tặng quà cho con dâu, có thể là tiền hoặc nữ trang.

Ở miền Bắc, có nơi còn giữ tục mẹ chồng cầm bình vôi tạm tránh mặt lúc cô dâu bước vào nhà, mong mẹ chồng nàng dâu về sau êm ấm. Bước tiếp theo là lễ thành hôn và tiệc của nhà trai. Còn phần lễ ở nhà gái thì đọc thêm bài Lễ vu quy là gì.

Xếp giờ lễ gia tiên vào lịch trình

Lễ gia tiên thường theo giờ đẹp hai nhà đã chọn. Mọi việc khác xếp quanh giờ này. Vài điều nên tính:

  • Chừa khoảng nửa tiếng cho lễ và chào hỏi, đừng xếp sát giờ tiễn dâu.
  • Họ hàng gần cần biết giờ lễ để đến sớm. Khách chỉ dự tiệc thì không cần.
  • Có người nhắc giờ, vì sáng ngày cưới rất dễ trễ do trang điểm và chụp ảnh.

Trên thiệp Hỷ Thiệp, mỗi sự kiện có lịch trình riêng tối đa 8 mốc giờ. Hai bạn thêm mốc "Làm lễ gia tiên" để người nhà biết giờ mà có mặt:

8:30 Nhà trai đến xin dâu · 9:00 Làm lễ gia tiên · 9:45 Tiễn dâu

Mẫu lịch trình đầy đủ cho cả ngày, từ đón khách đến khai tiệc, có trong bài Lịch trình tiệc cưới theo giờ.

Lễ gia tiên ngắn, nhưng là phần người lớn rất coi trọng trong ngày cưới. Hỏi kỹ bố mẹ về nếp nhà, chốt giờ và người chủ lễ từ sớm là đủ. Khi đã có giờ, tạo thiệp trên Hỷ Thiệp và ghi mốc làm lễ vào lịch trình. Tạo và xem trước đều miễn phí.