Lễ hằng thuận là gì? Cưới theo nghi thức Phật giáo ở chùa
Lễ hằng thuận là lễ cưới trước Tam Bảo ở chùa. Ý nghĩa tên gọi, trình tự thường gặp, những điều cần hỏi nhà chùa và cách mời khách dự lễ.

Lễ hằng thuận là lễ cưới của Phật tử, cử hành tại chùa trước Tam Bảo, có chư Tăng Ni chứng minh và hai họ chứng kiến. Theo báo Giác Ngộ, "hằng" là luôn luôn, "thuận" là hòa thuận. Tên lễ vì thế cũng là lời nhắc vợ chồng giữ hòa thuận, nhường nhịn nhau suốt đời.
Nghi thức cụ thể do nhà chùa quy định, mỗi chùa một khác. Bài này nêu khung chung để hai bạn biết cần chuẩn bị gì và hỏi nhà chùa những gì. Thứ tự, lễ vật và giờ giấc, hai bạn hỏi thầy trụ trì nơi làm lễ.
Lễ hằng thuận có từ bao giờ
Theo các bài trên báo Giác Ngộ và trang phatgiao.org.vn, lễ cưới tại chùa được ghi nhận từ năm 1930 ở chùa Từ Đàm (Huế), khi cư sĩ Tâm Minh Lê Đình Thám làm lễ cưới cho con gái trước cửa Phật. Về sau, tên gọi "hằng thuận" được dùng cho lễ cưới ở chùa.
Ngày nay lễ hằng thuận được tổ chức ở nhiều chùa trong cả nước. Có chùa làm cho từng đôi, có chùa tổ chức lễ hằng thuận tập thể cho nhiều đôi cùng lúc.
Ai làm lễ hằng thuận được
Lễ hằng thuận dành cho Phật tử. Nếu một hoặc cả hai bạn chưa quy y (chưa có pháp danh), nhiều chùa sẽ làm lễ quy y Tam Bảo trước. Khi lễ quy y làm ngay trước lễ cưới, buổi lễ còn được gọi là lễ hằng thuận quy y.
Nếu một bên theo tôn giáo khác hoặc gia đình hai bên chưa thống nhất, hãy nói thẳng với nhà chùa từ buổi gặp đầu. Mỗi chùa có cách nhìn riêng về chuyện này, nên đừng đoán trước.
Lễ hằng thuận cũng không thay cho thủ tục pháp lý. Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 (Điều 9) quy định việc kết hôn phải được đăng ký tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Hai bạn vẫn cần đăng ký kết hôn ở Ủy ban nhân dân, trước hoặc sau lễ ở chùa tùy nhà. Cũng nên hỏi xem chùa có cần xem giấy chứng nhận kết hôn không.
Chuẩn bị gì trước lễ hằng thuận
Bước 1. Gặp thầy trụ trì
Đến chùa sớm, trước khi chốt ngày tiệc, để hỏi chùa có nhận làm lễ không và còn trống ngày nào. Những câu nên hỏi:
- Chùa có cần hai bạn quy y trước không, quy y vào hôm nào.
- Có cần mang giấy tờ gì không, kể cả giấy chứng nhận kết hôn.
- Lễ vật dâng cúng gồm những gì, gia đình tự chuẩn bị hay chùa lo.
- Được trang trí đến đâu, có được chụp ảnh và quay phim trong chánh điện không.
- Sau lễ có được mời khách dùng trà bánh hoặc cơm chay ở chùa không.
Bước 2. Thống nhất trang trí và chỗ ngồi
Lễ thường làm ở chánh điện. Màu hoa, kiểu hoa, trà bánh có thể do hai bạn chọn, nhưng nên bàn trước với thầy trụ trì. Chỗ ngồi của hai họ thường xếp theo lối "nam tả nữ hữu", nhà trai một bên, nhà gái một bên.
Bước 3. Trang phục
Cô dâu chú rể thường mặc áo dài. Khách dự lễ ở chùa nên mặc kín đáo, tránh đồ xuyên thấu hay hở vai. Điều này nên nhắc khéo trong lời mời, nhất là với bạn bè trẻ.
Bước 4. Nhẫn cưới và người phụ lễ
Mang nhẫn cưới theo để trao trong lễ. Nên nhờ một người nhà giữ nhẫn, lo đồ lễ và nhắc giờ, để hai bạn không phải tự chạy việc trong chánh điện.
Trình tự lễ hằng thuận thường gặp
Mỗi chùa sắp thứ tự khác nhau. Các phần dưới đây lấy theo mô tả của báo Giác Ngộ và trang phatgiao.org.vn.
- Niệm hương, đảnh lễ Tam Bảo. Chư Tăng Ni niệm hương, bạch Phật, cầu nguyện cho hai bạn.
- Quy y Tam Bảo, thọ Ngũ giới. Phần này chỉ có khi hai bạn chưa quy y.
- Thời pháp về đạo vợ chồng. Vị chủ lễ giảng về bổn phận vợ chồng, thường dựa trên kinh Thiện Sanh.
- Trao nhẫn cưới. Cô dâu chú rể trao nhẫn cho nhau trước Tam Bảo.
- Phát nguyện. Hai bạn đọc lời nguyện sống hòa thuận, giữ năm giới, cùng nhau tu tập.
- Chúc phúc. Chư Tăng Ni và hai họ chúc mừng đôi vợ chồng mới.
Phần đọc kinh cần yên lặng. Nếu có trẻ nhỏ đi cùng, nên nhờ một người trông các bé ở ngoài. Sau lễ, nếu chùa đồng ý, gia đình mời khách dùng tiệc chay hoặc trà bánh, rồi tự dọn đồ trang trí và trả lại không gian cho chùa.
Lễ hằng thuận và các lễ khác trong ngày cưới
Lễ hằng thuận có thể làm cùng ngày rước dâu, hoặc tách ra một ngày riêng. Nhiều gia đình vẫn làm lễ gia tiên ở nhà, vẫn có tiệc vu quy và tiệc thành hôn như thường. Lễ ở chùa là phần nguyện trước Tam Bảo, còn lễ ở nhà là phần báo với ông bà tổ tiên, hai việc không thay cho nhau.
Thứ tự trong ngày tùy nhà. Có nhà làm lễ gia tiên và rước dâu buổi sáng, đầu giờ chiều cả hai họ lên chùa. Có nhà làm lễ ở chùa trước rồi mới về nhà trai. Nếu cần xem lại từng lễ ở nhà, đọc Các lễ trong đám cưới người Việt và Lễ gia tiên trong đám cưới.
Mời khách dự lễ hằng thuận
Lễ ở chùa thường chỉ mời người thân hai bên và bạn bè gần, vì chánh điện có giới hạn chỗ. Khách thì hay lạc đường, vì nhiều chùa nằm sâu trong hẻm hoặc ở ngoại thành.
Trên Hỷ Thiệp, hai bạn thêm một sự kiện tự đặt tên, ví dụ "Lễ Hằng Thuận", có ngày, giờ, địa chỉ chùa và nút chỉ đường. Lịch trình riêng của sự kiện có thể ghi:
- 7:30 Lễ quy y
- 8:30 Lễ hằng thuận
- 10:00 Dùng trà bánh cùng gia đình
Tiệc cưới là một sự kiện khác trên cùng thiệp. Khách chỉ được mời tiệc thì hai bạn tạo một thiệp riêng không có lễ ở chùa. Khách được mời cả hai thì chọn phần mình đến và ghi số người. Như vậy hai bạn biết trước bao nhiêu người lên chùa để báo nhà chùa xếp chỗ. Còn nếu đang băn khoăn thứ tự lễ ở nhà trai, xem Lễ thành hôn là gì.
Việc cần làm sớm nhất là gặp thầy trụ trì: hỏi lịch, hỏi chuyện quy y, hỏi giấy tờ, rồi mới chốt ngày tiệc. Có ngày giờ rồi thì tạo thiệp trên Hỷ Thiệp, thêm lễ ở chùa và tiệc cưới vào một thiệp. Tạo và xem trước đều miễn phí, ưng rồi mới trả phí một lần để gửi khách.