Cẩm nang cưới

Lễ ăn hỏi gồm những gì? Số tráp và lễ vật ba miền

Lễ ăn hỏi gồm những gì, mấy tráp, chẵn hay lẻ, tráp nào đựng gì ở miền Bắc, Trung, Nam, lễ nạp tài là gì và trình tự trao nhận tráp.

Vũ Phạm Hoàng Tuấn · · 6 phút đọc

Lễ ăn hỏi gồm những gì là câu nhà trai nào cũng hỏi sau buổi dạm ngõ: mấy tráp, tráp nào đựng gì, chẵn hay lẻ, có cần heo quay không. Câu trả lời khác nhau theo miền và theo lệ từng nhà gái.

Bài này gom những cách làm hay gặp ở ba miền để hai bạn có cái khung, rồi hỏi lại bố mẹ hai bên cho đúng nhà mình.

Lễ ăn hỏi là gì

Ăn hỏi (miền Nam gọi là đám hỏi, nhiều nhà ghi trên thiệp là Lễ Đính Hôn) là lễ nhà trai mang lễ vật sang nhà gái để chính thức hỏi cưới. Sau lễ này, cô gái được hai họ coi là vợ chưa cưới của chàng trai. Nhà gái nhận lễ, đặt lên bàn thờ báo với tổ tiên, rồi chia bánh, trầu cau biếu họ hàng và hàng xóm để báo tin con gái đã có nơi.

Ngày nay nhiều nơi gộp luôn lễ dẫn cưới vào lễ ăn hỏi cho gọn. Ngày ăn hỏi có thể cách ngày cưới vài tháng, cũng có nhà làm sát ngày cưới, tùy hai bên thu xếp.

Số tráp ăn hỏi chẵn hay lẻ

Đây là chỗ hay nhầm nhất, vì các miền theo những cách khác nhau:

  • Miền Bắc thường đi số tráp lẻ: 3, 5, 7, 9 hoặc 11 tráp. Đồ bên trong mỗi tráp lại xếp theo số chẵn, theo đôi.
  • Miền Nam thường đi số mâm chẵn: 6, 8 hoặc 10 mâm. Có nơi ở miền Tây làm nhiều mâm hơn.
  • Miền Trung mỗi nơi một khác. Có tài liệu ghi 5 mâm, có tài liệu ghi 6 mâm, nên nhà trai nên hỏi thẳng lệ nhà gái.

Số tráp không nói lên lễ nặng hay nhẹ. Nhiều nhà gái chỉ cần đủ mấy món chính và đúng lệ chẵn lẻ của vùng mình. Trước khi đặt tráp, nhà trai nên nhờ chú rể hỏi qua cô dâu xem nhà gái muốn mấy tráp, có món nào bắt buộc hay món nào không dùng.

Lễ ăn hỏi gồm những gì ở miền Bắc

Cách xếp hay gặp là thêm dần món theo số tráp:

  • 3 tráp: trầu cau, chè, mứt sen hoặc hạt sen.
  • 5 tráp: thêm rượu và bánh cốm.
  • 7 tráp: thêm bánh phu thê (bánh xu xê) và bánh đậu xanh.
  • 9 tráp: thêm hoa quả và lợn sữa quay.
  • 11 tráp: thêm bánh nướng, bánh dẻo và xôi gấc.

Kèm theo thường có một phong bì gọi là lễ đen, đặt cùng tráp trầu cau. Số tiền do hai nhà tự thỏa thuận, không có mức chung. Bánh cốm và bánh phu thê là hai món đặc trưng của ăn hỏi miền Bắc, nhà gái thường chia nhỏ để biếu họ hàng sau lễ.

Đồ trong tráp ăn hỏi miền Trung

Miền Trung chuộng gọn. Theo một số tài liệu, bốn món gần như nhà nào cũng có là trầu cau, bánh phu thê, chè rượu và đôi nến. Khi làm 5 mâm, các mâm hay gặp là:

  • trầu cau;
  • trà, rượu và nến;
  • bánh phu thê;
  • xôi gấc và gà luộc;
  • trái cây.

Làm 6 mâm thì thêm một mâm nem chả, có nhà thay bằng chè. Vùng nào có đặc sản thì nhà trai hay đưa thêm vào, coi như món quà của quê mình.

Đồ trong mâm quả miền Nam và lễ nạp tài

Miền Nam quen gọi là mâm quả. Bộ 6 mâm hay gặp gồm:

  • trầu cau;
  • trà, rượu và đôi đèn long phụng;
  • bánh phu thê;
  • xôi gấc;
  • trái cây;
  • heo quay.

Làm 8 mâm thì thường thêm bánh kem, áo dài và nữ trang. Nữ trang cho cô dâu, nhất là đôi bông tai, là món nhà trai cố gắng có. Trong lễ, mẹ chồng thường tự tay đeo bông tai cho con dâu trước mặt hai họ. Heo quay thì không bắt buộc, có nhà thay bằng mâm khác.

Lễ nạp tài là gì

Ở Nam Bộ xưa, vài ngày trước đám cưới, nhà trai mang heo và một khoản tiền sang nhà gái để nhà gái làm cỗ đãi khách bên mình. Ngày nay phần lớn quy ra tiền và làm thành một lễ nhỏ gọi là lễ nạp tài. Trao lúc nào, trao trước mặt họ hàng hay trao riêng, bao nhiêu tiền thì tùy địa phương và tùy hai nhà. Đây là chuyện bố mẹ hai bên nên nói với nhau trước, đừng để đến hôm làm lễ mới hỏi.

Trình tự lễ ăn hỏi

Bước 1. Đoàn nhà trai đến

Trưởng đoàn đi đầu, sau là bố mẹ và chú rể, đội bê tráp theo sau. Nhà trai nên đến sớm vài phút, đứng chờ ngoài cổng để đúng giờ đã hẹn mới vào.

Bước 2. Trao nhận tráp

Đội bê tráp nam trao tráp cho đội đỡ tráp nữ bên nhà gái ngay ở cửa. Đội nữ bưng vào, đặt lên bàn theo thứ tự. Nhiều nhà xếp mỗi tráp một cặp nam nữ, nên số người trong đội thường theo số tráp.

Bước 3. Đại diện hai nhà phát biểu

Đại diện nhà trai giới thiệu, thưa lý do và xin trao lễ. Đại diện nhà gái đáp lời, nhận lễ. Lời lẽ tương tự buổi dạm ngõ, chỉ khác là lần này nhà trai chính thức xin cưới.

Bước 4. Thắp hương và ra mắt

Nhà gái mở tráp, đặt lễ lên bàn thờ. Cô dâu chú rể thắp hương, rồi đi chào và rót trà mời hai họ. Miền Nam có phần trao nữ trang trong lúc này.

Bước 5. Lại quả

Nhà gái giữ phần lớn lễ vật, chia lại cho nhà trai một phần gọi là lại quả, kèm phong bao lì xì cho đội bê tráp. Lại bao nhiêu thì tùy lệ mỗi nhà, nhà gái hỏi người lớn trong họ cho đúng.

Những câu nên hỏi nhà gái trước khi đặt tráp

  • Nhà mình muốn mấy tráp, chẵn hay lẻ?
  • Có món nào bắt buộc, như heo quay, bánh cốm, nữ trang? Có món nào nhà không dùng?
  • Lễ đen hoặc lễ nạp tài trao lúc nào, trao cho ai?
  • Đội bê tráp mấy người, nhà gái có đủ người đỡ tráp không?
  • Mấy giờ nhà trai đến, có cần xem giờ không?

Năm câu này hỏi trước một lần là đỡ phải gọi điện qua lại nhiều lần trong tuần làm lễ.

Ghi lễ ăn hỏi trên thiệp

Lễ ăn hỏi thường chỉ mời họ hàng gần, nên nhiều nhà không in thiệp riêng. Nhưng nếu ăn hỏi và cưới cách nhau ít ngày, ghi chung vào một thiệp thì người nhà dễ theo dõi hơn.

Trên Hỷ Thiệp, Lễ Đính Hôn là một sự kiện có sẵn, ngang hàng với Lễ Vu Quy và Lễ Thành Hôn. Mỗi sự kiện có ngày, giờ, địa điểm, nút chỉ đường và lịch trình riêng, ví dụ "8 giờ nhà trai đến, 8 giờ 30 trao tráp, 10 giờ dùng cơm". Khách bấm chọn lễ mình sẽ đến và ghi số người đi cùng.

Ăn hỏi xong là đến lúc gọi họ hàng về chia việc cho ngày cưới. Bài Lễ nhóm họ trước ngày cưới có danh sách việc cần người lo. Nếu nhà mình chưa làm dạm ngõ, đọc lại Lễ dạm ngõ cần chuẩn bị gì, còn thứ tự cả chuỗi lễ có trong Các lễ trong đám cưới người Việt.

Tạo thiệp có Lễ Đính Hôn trên Hỷ Thiệp. Tạo và xem trước miễn phí, ưng rồi mới trả phí để gửi khách.